وبلاگ

 

 

یکی از دوستان پژوهشگاهی بنده، علاقه‌ی زیادی به مسایل فرهنگی و تاریخی ایران باستان داره. هر از چند گاهی بحثی بین ما پیش می‌آد و ایشون نکاتی رو می‌گه که برای من هم جالبه و هم خیلی آموزنده‌ست. توی همین بحث‌ها یه بار به گاه‌شماری ایران باستان اشاره کرد و نکاتی راجع به اون گفت که خیلی برام هیجان انگیز بود. بعدش هم کتابی به من داد به نام "معنای روزها و ماه‌های سال هم‌راه با ریشه‌های باستانی آن‌ها". چیزی که من رو خیلی به وجد آورد، آشنایی با پشتوانه‌ی معنایی خیلی از نام‌هایی هست که روزانه استفاده می‌کنیم. مثلاً مهشید علاوه بر آن‌که نام یکی از هفت فرشته از دست‌یاران اهورامزدا بوده، نام سومین روز هفته هم بوده و Monday انگلیسی‌ها هم از همین جا ریشه گرفته. به همین ترتیب مهرشید یا خورشید که نام دومین روز هفته بوده و Sunday هم از همین جاست.

شور و هیجانی که آشنایی با این نکته‌ها و معنی‌ها به من دست داد باعث شد که از دوستم، حسینعلی خان اصغریان (دامه توفیقاته) بخوام گاه و بی‌گاه به صورت خیلی خلاصه، مطالبی که به نظرش مناسب می‌رسند رو بنویسه تا من این جا بذارم. خوب البته روی‌کرد من نسبت به روی‌کرد ایشون درباره‌ی مسایل تاریخی و فرهنگی ایران باستان کمی متفاوته. این رو قطعاً از قلمش متوجه خواهید شد:


در روزگار پس از یورش تازیان به ایران، تا سده‌ها شیوه‌ی سال‌شماری ایرانی کنار نهاده شد و تاریخ‌نگاری با ماه‌های تازی به جای برج‌های خورشیدی ایرانی روایی یافت. تنها زرتشتیان بودند که نام روزها و ماه‌های ایرانی را به فرزندان خود می‌آموختند و زنده نگه می‌داشتند. در ایران از روزگار باستان به آیین بود که سال‌ها را بر پایه‌ی سال‌های سپری شده از فرمانروایی پادشاه هر زمان می‌شمردند (برای نمونه، سال بیستم داریوشی می‌شود بیست سال پس از آغاز پادشاهی داریوش). تا چندین سده پس از فروپاشی ساسانیان نیز بسیاری از ایرانیان تاریخ یزدگردی را به کار می‌بردند، چون پس از یزدگرد سوم شهریار ایرانی دیگری نیامده بود (ما اکنون در سال 1375 یزدگردی هستیم).

هنگامی که در آغاز پادشاهی پهلوی در ایران سال‌شماری ماهی (قمری) برچیده شد، برج‌های خورشیدی به جای خود بازگشتند و سال‌نمای ایرانی زنده گشت، نام همه‌ی برج‌ها درست گذاشته شد؛ مگر «اَمُرداد» که از بخت بد «الف»‌اش افتاد و شد «مُرداد». «اَمُرداد» به مینوی (معنای) بی‌مرگی و ماندگاری و جاودانگی است و اگر «اَ» آن را برداریم، «مُرداد» می‌شود که همانا مرگ و نیستی و نابودی است! در سال‌شمار ایرانی نام شش ماه از سال از نام شش اِمشاسپَند (شش نام گرامی اهورامزدا، شش فرشته‌ی بزرگ یا شش گام فرزانگی در آیین زرتشتی همانند مراحل سلوک در عرفان اسلامی) گرفته شده است:


ـ بهمن (در زبان اوستایی: وُهومَنه): اندیشه‌ی نیک

ـ اردیبهشت (در زبان اوستایی: اَشَ‌وَهیشته): به‌ترین راستی و نیکی

ـ شهریور (در زبان اوستایی: خشَتره وَئیریه): به‌ترین شهریاری و فرمان‌روایی

ـ اسفند یا سِپَندارمَذ (در زبان اوستایی: سِپَنته آرمَئیتی): مهر و فروتنی

ـ خرداد (در زبان اوستایی: هَئوروَتات): رسایی و سرشاری و کمال

ـ امرداد (در زبان اوستایی: اَمِرِتات): بی‌مرگی و جاودانگی


در این میان، امرداد هفتمین امشاسپند و والاترین گام از فَرگَشت روان مردم است. فرشته‌ی امرداد نیز که نماد جاودانگی اهورامزداست، در زمین پاسبان و نگهدارنده‌ی گیاهان و رستنی‌هاست که پیوستگی زندگی در جهان از آن‌ها مایه می‌گیرد. یادآوری می‌کنیم که شماره‌ی هفت که ویژه‌ی امرداد است، در ایران و بسیاری از سرزمین‌های دیگر فرخنده و گرامی بوده است (هفت آسمان، هفت طبقه‌ی بهشت، هفت کشور، هفت خان رستم، هفت شهر عشق، هفت دریا و...).

روشن است که نام‌های برج‌های ایرانی پیشینه‌ای بس کهن و پشتوانه‌ای بس ژرف دارند؛ هر یک در درازنای تاریخ، در گذر تندبادهایی که سرزمین بزرگ آریایی از سر گذرانده است، بخشی از بار سنگین پاسداری از فرهنگ و کیستی (هویت) ما را بر دوش داشته‌اند؛ پس شایسته است که برای درست کردن این کژگویی ناخجسته تلاش کنیم و «الف» زندگی را به «امرداد» بازگردانیم.


شاد باشید

نگاشته شد در بامداد 9 اَمرداد 1385 خورشیدی خیامی



Ensani Email | URL | لینک دایم | ۸۷/۳/۲ - ۱۱:۲۲ - پنج‌شنبه

شهريار ايراني: ديباچه اي بر نظريه سياست در ايران

شهريار ايراني
ديباچه‏اي بر نظريه‏ي سياست در ايران
صادق حيدري‏نيا
چاپ اول، بهار 1387، 220 ص. 2800 تومان
مطالعات تاريخ انديشه‏ي سياسي در ايران، به رغم جايگاه شالوده‌اي در عرصه‏ي پژوهش‏هاي تاريخ سياسي و اجتماعي و فرهنگي، به تازگي مورد توجه محققان و مورخان و عالمان سياست قرار گرفته است. به همين دليل در اين زمينه جز چند تك‌نگاري پراكنده ـ كه عمدتاً خصلت تبييني دارند و كمتر متكي به منابع و متون اصلي هستند ـ پژوهش‏هاي مستقل و مفصلي صورت نگرفته است. در بررسي تاريخ انديشه سياسي، اغلب پژوهش‏ها با مطالعه تاريخ فكر در يونان آغاز مي‏شود. در اين ميان به مشرق‏زمين با پيشينه تاريخي و فرهنگي كهن خود، توجه درخوري نشده است. عدم توجه به فلسفه و انديشه سياسي در مشرق‏زمين در حاليست كه نخستين واحد مدني، يعني «شهر» و اولين ساخت سياسي يعني «دولت ـ شهر» از اين نقطه سر برآورده است.
شهريار ايراني با نگاهي به ميراث اساطيري و گذشته‌ي تمدني ايران‌زمين، به بازخواني تاريخ و اسطوره با هدف بازسازي انديشه‌ي حاكم بر ساختار سياسي ايران پرداخته است. در اين كتاب آرمان شهرياري در ايران باستان، به عنوان نظريه‌اي تاريخي ـ اساطيري كه بازتاب آن در اندرزنامه‌ها و كتيبه‌هاي تاريخي و متون حماسي فراوان به‌چشم مي‌خورد بررسي شده است. به اين منظور تاريخ اساطيري ايران از كهن‌ترين ايام با هدف بازخواني وجوه تئوريك آن، از روي بيش از چهل متن كهن بررسي شده و به تاريخ ملي ايران پيوند خورده است تا رشته‌ي مستحكم انديشه‌ي سياسي در ايران كه در شاهنامه فردوسي بيش از هر جاي ديگر تجلي يافته، به ساير آثار مورخان مسلمان متصل شود. نويسنده پس از بررسي تاريخ اساطيري، به پاره‌هايي از تاريخ باستاني ايران پرداخته و نهايتاً مفاهيم اساسي در انديشه‌ي سياسي را در آثار نخبگان اسلامي تا قرن هفتم بازكاوي كرده است تا تأثيرپذيري اينان از روزگار باستاني ايران و تحول انديشه‌ي ايراني در روزگار اسلامي را نمايان سازد.


حميد Email | URL | لینک دایم | ۸۵/۶/۴ - ۱۵:۵۷ - شنبه

آوردگاه فرهنگ و هنر پارسيان

درود بر نيك‌انديشان پارسي...
براي هم‌انديشي با من در ارتباط باشيد...

محمد هادي (حميد) كاوياني
فيلم‌ساز، نويسنده و كارگردان
http://filmsaaz.persianblog.com

(استفاده‌ي سايت lisham از مطالب وبلاگ من با ذكر منبع آزاد مي‌باشد.)


بهار Email | URL | لینک دایم | ۸۵/۵/۲۶ - ۲۰:۰۲ - پنج‌شنبه

اینجا هم یه مطلب کوتاه در این مورد هست:
http://filmsaaz.persianblog.com


Darya لینک دایم | ۸۵/۵/۱۷ - ۱۵:۳۳ - سه‌شنبه

thank you very much dear Harry :)

:)


بهار لینک دایم | ۸۵/۵/۱۶ - ۹:۴۱ - دوشنبه

سلام، خيلي عالي بود. لطف کنيد اسم نويسنده و يک سري مشخصاتي که بشه با اون به اين کتاب دسترسي پيدا کرد رو بنويسيد. پيروز باشيد.

لیشام: سلام بهار عزيز، حضور شما و ساير عزيزاني كه مشخصات كتاب رو خواستن عارضم كه ايشالا توي پست بعدي كه راجع به همين مسايل هست، مشخصات اون كتاب رو هم خواهم نوشت :)


علي بي همتا لینک دایم | ۸۵/۵/۱۵ - ۱۲:۵۲ - یکشنبه

بابا عجب خفن بوده اين زبون اوستايي، فكر كنم حتي واسه سلام عليك روزانه ملت دهنشون كف مي‌كرده.
مر عمر شما مزيد بادا شيخ ليشام الدوله منجم باشي

لیشام: ممنون از پيام محبت آميزت علي جان :)) با اين منجم باشي كه گفتي خيلي حال كردم. احتمالاً خدايار هم از اون تيكه‌ي ليشام الدوله خيلي حال كرده باشه


فرزام URL | لینک دایم | ۸۵/۵/۱۴ - ۲۱:۳۰ - شنبه

خواستيم نوشتاري بر اين گفتار بيفزاييم نشد... از اين‌رو مي‌نويسيم که يادآور بشويم از اين‌جا گذر کرده‌ايم هم‌چون هميشه.... پيروز باشيد!...


کيوان URL | لینک دایم | ۸۵/۵/۱۴ - ۲۰:۴۳ - شنبه

عالي...

جالب بود. عموي من هم کلي از اين چيزها بلده، هر بار هوس مي‌کنه يه عالمه از اين چيزها مي‌گه و من هر بار حسرت مي‌خورم که چرا هيچ وسيله‌اي براي ضبط يا نوشتن در دسترس نيست.


خدايار URL | لینک دایم | ۸۵/۵/۱۴ - ۱۶:۲۸ - شنبه

خيلي سخته براي نوشته اين دفعه كامنت بذارم. همين جوري يه چيزي گفته باشم


ري‌را لینک دایم | ۸۵/۵/۱۴ - ۸:۱۵ - شنبه

wow! فوق العاده بود ليشام عزيز!... بسيار جالب! مرسي که ما رو هم از اين اطلاعات شگفت‌انگيز بي‌بهره نگذاشتين :)


کيانوش لینک دایم | ۸۵/۵/۱۳ - ۱:۳۵ - جمعه

ببخشيد که طولانيه

چند وقته که در باب اون آگهيِ پژوهشگاهِ صنعت نفت که چاپ فرموديد.. مي‌خواستم حضور انور عالي عرض کنم که... بنده هم از اين "اسپن ايكاروس" چيزي سرم نمي‌شه ليشام جان. لطفن بهشون بگو که روي من حساب نکنند ؛)........................................................................... اما جهت اطلاع آن‌دسته از آشنايان محترم که نمي‌دونند جريان چيه عرض کنم که: يه روز يه بنده خدايي در شمال ايران توي روزنامه يک آگهي استخدام مي‌خونه به اين مضمون "به شخصي جهت کار منشي‌گري در يکي از شعب جنوب کشور نيازمنديم... شرايط: تسلط به زبان انگليسي... تسلط به تايپ فارسي و لاتين... تسلط به کار با کامپيوتر...
اين جناب هم فورن بليت هواپيما مي‌خره مي‌ره بندرعباس و خودش رو به مسؤول مربوطه معرفي مي‌کنه!!! مسؤول ازش مي‌پرسه: شما به زبان انگليسي تسلط داريد؟ آقا مي‌گه: خير!! به تايپ لاتين چطور؟ خير!! پس حتمن به کار با کامپيوتر وارد هستيد؟؟؟ پاسخ: خير!!!! مسؤول مربوطه با تعجب مي‌پرسه: خوب پس اين‌همه راه رو اومديد اين‌جا چکار؟؟؟ آقا جواب مي‌ده: اومدم فقط بهتون بگم که من اين کارها رو بلد نيستم.. يک‌وقت روي من حساب نکنيد


نگار لینک دایم | ۸۵/۵/۱۲ - ۱۷:۱۸ - پنج‌شنبه

شما که کتاب رو معرفي فرمودين؛ لطفا نام نويسنده رو هم مرقوم بفرماييد.
سپاس‌گزارم


Harry لینک دایم | ۸۵/۵/۱۲ - ۱۶:۰۶ - پنج‌شنبه

Re to Darya

As a matter of fact, Darya Jan, there are a lot of books on persian history and MOST OF THEM are translated from English or other languages into farsi! One of the researchers I can remember now is prof. Mary Boyce. Try googling her worx and you"ll find a couple of good books

(Zorostrians was the book that i read)


کيانوش لینک دایم | ۸۵/۵/۱۲ - ۱۳:۰۶ - پنج‌شنبه

سـپاسِ فـراوان

خـيلي کِيف نـموديم

لیشام: كيف‌تان پايدار :)


Darya لینک دایم | ۸۵/۵/۱۲ - ۱۲:۵۹ - پنج‌شنبه

Do you know if there are a book or some books in english about such facts? I would love to know the names in this case and name of the writer. because I think I can order them online probabely.. thnx



نام
ایمیل
وبسایت/وبلاگ http://
عنوان پیام
متن پیام
کد تصویر را وارد کنید

Google+ By Lisham Shahbazian