وبلاگ

 

 

وقتی که جشن ولنتاین رو به دوستانم تبریک می‌گفتم، خیلی‌هاشون این گله رو داشتن که چرا یه جشنی که ریشه‌یی فرنگی داره رو تبریک می‌گم، جشنی که جایگاهی توی فرهنگ ما نداره. خوب، بنده نظرم اینه که اصولاً تبریک گفتن و هدیه دادن به هر بهانه‌ای، کار شیرین و خوبیه، خاصه این که مناسبت اون بهانه، برای خیلی‌ها شناخته شده باشه، حالا ریشه‌اش ایرانی باشه، اسلامی باشه یا فرنگی.

دوستم حسین علی اصغریان ـ که پیش از این هم چند تا مطلب از ایشون نقل کرده بودم ـ در مورد ولنتاین و ریشه‌های باستانی اون، مطلبی نوشتن که بسیار آموزنده است. عنوان این نوشته هم پیشنهاد ایشونه. ممنون از حسین عزیز :)



دین ترسا (مسیحیت) باورها، نام‌ها، آیین‌ها و نمادهای بسیاری را از اندیشه‌ی ایرانی وام گرفته است. یکی از آن‌ها جشن مهرآزمایان (عاشقان)، والنتاین است که روز 14 فوریه یا 25 بهمن برگزار می‌شود. برای آن‌که بتوانم پیشینه‌ی ایرانی این جشن را بگویم، نخست باید شیوه‌ی گاه‌شماری کهن ایرانی را یادآوری کنم. در ایران باستان، همه‌ی ماه‌ها سی‌روزه بوده‌اند که 360 روز سال را برمی‌ساختند. پنج روز پایانی هر سال هم پنجه‌ی دزدیده (پسان‌تر در نوشته‌های اسلامی: خمسه‌ی مسترقه) نامیده می‌شد که در آن ایرانیان به جشن و آماده شدن برای نوروز می‌پرداختند. هر یک از سی روز ماه، نامی داشته‌اند؛ روز نخست: اورمزد، دوم: بهمن، سوم: اردیبهشت، چهارم: شهریور، پنجم: سپندارمذ (اسفند)، ششم: خرداد، هفتم: اَمرداد، هشتم: دی‌به‌آذر، نهم: آذر، دهم: آبان، ... . هرگاه نام روز و ماه یکی می‌شد، جشنی به نامگان آن روز برگزار می‌گشت مانند جشن بهمنگان در روز دوم بهمن باستانی (26 دی‌ماه امروزی)، جشن تیرگان در سیزدهم تیرماه باستانی (دهم تیرماه امروزی)، جشن مهرگان در شانزدهم مهرماه باستانی (دهم مهرماه امروزی)، جشن آبانگان در روز دهم آبان‌ماه باستانی (چهارم آبان امروزی) و جشن سپندارمذگان یا اسفندگان در روز پنجم اسفندماه باستانی (29 بهمن امروزی).

سپندارمذ، فرشته‌بانوی نگهبان زمین است که همچون مادری مهربان همه‌ی جان‌داران را در پناه خود نگه می‌دارد و به ایشان خوراک و زندگی می‌بخشد. همسان انگاری زمین و میهن با مادر، در بیش‌تر فرهنگ‌ها آشکار است و واژه‌ی «مام میهن» نیز همین را بازمی‌گوید. از این رو جشن سپندارمذگان نزد ایرانیان، گذشته از جشن زمین و پاسداری از محیط زیست، روز مادر، روز زن و روز عشق نیز هست. جشن والنتاین اروپایی نیز بازمانده‌ی همین جشن است که تنها چهار روز زودتر برگزار می‌شود و اکنون تاریخ دیگری برایش ساخته‌اند. در برابر بانوان که کارهایشان بیش‌تر از روی مهر است، مردان در کارها بیش‌تر خردورزانه رفتار می‌کنند. از این رو، روز جشن بهمنگان هم از دیرباز به عنوان روز مرد ایرانی برگزیده شده است (بهمن به معنای اندیشه‌ی نیک است).

برای این که با ژرفای روا بودن آیین‌های ایرانی در تار و پود فرهنگ اروپایی (به‌ویژه آیین‌های مسیحی) بیش‌تر آشنا شویم، خوب است که یک شگفتی دیگر را هم بازگو کنم: جشن شب یلدا یادگاری از دوران روایی کیش مهر در ایران (کیش ایرانیان پیش از زرتشت و نیز دوباره در دوره‌ی اشکانی) است. از آن‌جا که پس از این شب روزها بلندتر می‌شوند، ایرانیان بر این باور بودند که این شب، شب زایش ایزد «مهر» است ـ که خورشید یکی از نمادهای آن است و در ادبیات پارسی گاه هم‌ارز آن نیز به‌کار برده شده است. پس از این شب، ایزد مهر نیرو می‌گیرد و روزها را بلندتر می‌کند. کیش مهر روزگاری گسترش بسیار چشم‌گیری حتی در بیرون از ایران داشت چنان که پرستشگاه‌های مهری (مهرابه‌ها) از یک سو در سراسر اروپا همچون ایتالیا، یوگسلاوی، آلمان، انگلیس و از سوی دیگر در چین یافت شده‌اند. پس از مسیحی شدن امپراتوری رم، رومیان همان روز زایش مهر را به ‌جای روز زایش مسیح گذاشتند و آن را آغاز سال خود گرفتند. پس از چند قرن، پاپ گریگوری که گاه‌شماری مسیحی پرداخته‌ی اوست، با چند روز اشتباه در شمردن، زایش مسیح را روز 25 دسامبر (4 دی امروزی و 10 دی باستانی) گرفت. هیچ‌گاه اندیشیده بودید که کریسمس همان جشن شب چله یا شب یلداست؟! جالب است، نه؟ اگر زمان دست دهد، درباره‌ی هم‌سانی‌های شگرف آیین مهر و مسیحیت در آینده با گستردگی بیش‌تر خواهم نوشت.

در این‌جا شاید برخی دوستان در دل بگویند که این سخنان چیزی نیست جز توهم بیمارگونه‌ی پان‌ایرانیستی برای نسبت دادن دروغین هر چیزی به خود و راهی برای جبران سرخوردگی تاریخی و ... ! برای بی‌گمان شدن از آن‌چه گفتم، این که در اروپا نیز پیش از مسیحی شدن روم گاه‌شماری ایرانی روا بوده است، آخرین نکته‌ی این نوشتار را هم بخوانید؛ به نام سه ماه واپسین سال‌نمای مسیحی نگاه کنید: اکتبر (October)، نوامبر (November) و دسامبر (December). دوستان می‌دانند که در لاتین، اکتا یعنی هشت، نونا یعنی نه و دکا یعنی ده. پس نام این سه ماه به ترتیب یعنی ماه هشتم، ماه نهم و ماه دهم؛ ولی این ماه‌ها که ماه‌های دهم، یازدهم و دوازدهم میلادی هستند...! داستان چیست؟ برای یافتن پاسخ این چیستان نگاهی به سال‌نمای خود ـ که ماه‌های ایرانی و اروپایی را با هم داشته باشد ـ نگاه کنید. اکتبر روی آبان است؛ نوامبر روی آذر و دسامبر روی دی! اکتبر، نوامبر و دسامبر ماه‌های هشتم، نهم و دهم گاه‌شماری ایرانی‌اند! تازه، اگر S را از آغاز سپتامبر هم برداریم، هپتامبر دیده‌ می‌شود: ماه هفتم، ماه مهر. دانش‌آموزان ایرانی روز اول مهر به دبستان می‌روند و دانش‌آموزان اروپایی روز اول سپتامبر!

با سپاس از نگرش شما دوستان گرامی، آرزوی پیشرفت ایران و تندرستی و بهروزی ایرانیان این جستار را به پایان می‌برم.


اردیبهشت و اسفندماه یک‌هزار و سیسد و هفتاد و پنج یزدگردی

(27 بهمن 1385 خورشیدی)



Masoud URL | لینک دایم | ۸۵/۱۲/۸ - ۲۳:۴۸ - سه‌شنبه

english version

if that history is written in english somewhere, I"d very much like to have it to send it to my non-persian friends, bashad ke rastegar shavand...

لیشام: ما چاكر دوستان نان پرشن شما هستيم، اما دور اين يه رقم خيط بكش، ايشالا هويجوري رستگار مي‌شن اوشون ؛)


کیانوش لینک دایم | ۸۵/۱۲/۶ - ۱:۲۷ - یکشنبه

D:

صــاحـب‌خـونه که نـیســتم شــما لــطف داری لیــشامی... امـا خــدا وکیلی بیــش‌تر از صــابـخونه ایـن‌جا ســر می‌زنــم ؛)

لیشام: ارادت‌منديم و معترفيم به فرمايش شما. بزرگ‌واري شماست كيانوش عزيز :)


كاوه لینک دایم | ۸۵/۱۲/۲ - ۱۱:۳۳ - چهارشنبه

بلاگتان دارد مي‌خيشخاشد! صفحه بنديش چيز شده!

لیشام: مرسي كاوه جان از تذكر خشخاشيتان :) شما يك اف پنج يا به قول خودتان كنترل پلاس اف پنج حواله‌شان كنيد رديف مي‌شود. مي‌بوسيمتان بوسيدني


40tike URL | لینک دایم | ۸۵/۱۲/۱ - ۱۷:۲۷ - سه‌شنبه

به نظر من روز آیرانی یاد شده ربطی به روز عشاق نداره. روز احترام و تکریم به زن و زایشه نه ولنتاین. می‌تونی برای مطمئن شدن بیش‌تر این بی‌ربطی از زرتشتی‌ها بپرسی.


زهرا لینک دایم | ۸۵/۱۲/۱ - ۸:۳۱ - سه‌شنبه

خوب هست که همیشه همه‌ی ما درباره عکس‌العمل‌مان در قبال هر اتفاقی حتی این قدر فراگیر در دهکده جهانی (و به نظر می‌رسه خیلی شناخته شده) تأمل کنیم
آدم‌ها درباره این اتفاق‌ها یا هم‌رنگ جماعت می‌شن، یا مثل من نمی‌دونن چی‌کار کنن به‌تر هست و یا می‌رن پژوهش می‌کنن! این مطلب کار خوبی بود.

لیشام: با توجه به يادداشت شما و خدايار و چند نفر ديگه از دوستان به نظرم رسيد كه نظر شخصي خودم را نسبت به موضوع بگم.
خيلي از مناسبت‌ها، چيزي نيستن جز قراردادهاي انساني. هويت‌شون حاصل از اجماع آحاده. نمي‌تونم شأني مقدس براشون قايل بشم.
اين نگرش، براي بنده اغلب موضوعات اين چنيني رو شامل مي‌شه، از مليت و قوميتم گرفته تا مناسبتي مثل ولنتاين يا سپندارمذگان. حالا اين كه چه طور پيش خودم حساب و كتاب مي‌كنم، قطعاً يه موضوع شخصيه و براي استدلال در اين باب، محلي از اعراب قايل نيستم. اين نگرش چيزي جداي از جهان‌بيني‌ام نيست. ممكنه كه ابعادي از قضيه رو نديده باشم كه اگه قراره ببينم، به موقعش خواهم ديد.
همون‌طور كه گفتم، هر بهانه‌اي براي شادي و به خصوص سهيم كردن ديگران در شادي در ذات خودش براي من قابل احترامه، خاصه مناسبت‌هايي كه اغلب مردمان در برگزاري‌شون اتفاق نظر دارن. بنا بر اين اگه به من باشه ـ كه براي خودم هست ـ ترجيح مي‌دم كه هم ولنتاين رو جشن بگيرم و هم سپندارمذگان رو، هم كريسمس و شب يلدا رو و هم نوروز رو. اين روي‌كرد رو با هيچ كدام از وجوه انساني خودم نه تنها در تضاد نمي‌بينم بلكه براي حقير، مؤيد اون‌ها هم هست.
اين كه آدم بخواد چيزي رو بپذيره يا نه، بايد نگاه كنه ببينه مبدأ مختصاتش رو كجا مي‌گيره...


خدایار لینک دایم | ۸۵/۱۱/۳۰ - ۲۱:۲۴ - دوشنبه

ول کن پسر جان! جایگاهی تو فرهنگ ما نداره یعنی چی؟ شرافت و وجدان و عقل و شعور هم جایگاهی تو فرهنگ ما نداره! با بد افرادی می‌پری‌ها!

لیشام: خدايار عزيز، اون چيزي كه نوشتم نقل حرف ديگران بود. شما كه ما رو مي‌شناسي چرا اين حرف رو مي‌زني. مي‌دوني كه اصولاً اين طوري نمي‌بينم قضيه رو...
البته ما هم‌چنان ارادت‌مند قاط زدن‌هاي خركي شما هستيم...


rouzbeh Email | URL | لینک دایم | ۸۵/۱۱/۲۹ - ۱۴:۴۲ - یکشنبه

سپندارمذگان به جای ولنتین!!

ما که به عوض کردن اسم‌ها، حرکات آکروباتیک و راه‌کارهای شاعرانه عادت کردیم ولی کاش این چند تا را هم به‌تر می‌اومدیم؛ البته شاید امروز دوست داشته باشیم یک نماد را بدون توجه به تاریخ و زبان این طور ترجمه کنیم ولی دفاع اشتباه، شاید فرق زیادی با سرکوب نداشته باشد. در ایران باستان نه زمین نماد عشق بوده و نه "سپندارمذگان" روز عشق، زمین نماد باروری و زایش بوده و زن هم وسیله‌ي زاییدن هر دو باعث تداوم نسل و هر دو از اموال مرد به حساب می‌آمده‌اند.
"زاییدن و تولید مثل چه قدر به عشق ربط داره؟! من نمی‌دونم


کیانوش لینک دایم | ۸۵/۱۱/۲۹ - ۱۳:۲۸ - یکشنبه

خلاصه اینکه

بیش‌تر زبان‌ها و بیش‌تر آداب و رسـوم سـرچشـمه‌های مشترک دارند!!
ایـن رو نـوشـتم که فــکر نـکنید مـن لال شــده‌ام ؛)

لیشام: اين چه فرمايشيه كيانوش جان، شما صاحب خونه‌ايد :)


vista URL | لینک دایم | ۸۵/۱۱/۲۹ - ۱۱:۵۷ - یکشنبه

لیشام و ویکی

آقای لیشام گل@! اولا که خیلی دلمون براتون تنگ شده و مشتاق دیدار هستیم. شما که توی شهر هستید همیشه نازتون از من که همیشه وسط بیابون هستم بیش‌تره و سخت‌تر می‌شه توی گردهم‌آیی‌ها دیدتون.
می‌خواستم پیشنهاد بدم خلاصه مطالب جالبی رو که نوشتی رو توی wikipedia قسمت فارسیش اضافه کنی. اون جا البته دیگران هم ممکنه update کنن نوشته‌هات رو اما به هر حال کمک می‌کنه به افزایش دانش جمعی. به این عنوان نگاهی بنداز:
"روز والنتاین" توی wikipedia و می‌بینی که جاش هست که توسط نوشته‌های تو تکمیل بشه.

لیشام: سلام و سلام به روزبه عزيز :) حقيقت اينه كه بيش‌تر از اون كه ناز داشته باشم بدشناسم. مثلا اون شب كه شما خونه‌ي حامد بودين من دير رسيدم و سعادت زيارت حضرت‌عالي رو از دست دادم. شيريني خورون فوق فرهنگ و سوده هم كه شما نبودين ؛) به هر ترتيب اساسا ارادت‌منديم :)
بنده زياد بلد نيستم با ويكي پديا كار كنم. اما چشم! سر فرصت يه سري بهش مي‌زنم. ممنون از راه‌نماييت :)


کامران URL | لینک دایم | ۸۵/۱۱/۲۸ - ۲۲:۴۲ - شنبه

نوشته خوبی بود ولی خیلی فوق دیپلم بود پیغمبری. ما که اینقد ازش فهمیدیم که عشق چیز خوبی هست و وطن ما هم اول خط همه خوبی‌های عالمه.

لیشام: همين قدي كه گرفتي قضيه رو كافيه، اي ول ؛)


داش امین URL | لینک دایم | ۸۵/۱۱/۲۸ - ۱۴:۱۵ - شنبه

سلام
دوست خوبم
خیلی مطلب جالبی بود
شعار ما این است
ایرانی سنت ایرانی را جشن بگیر


B-H-L Email | URL | لینک دایم | ۸۵/۱۱/۲۸ - ۱۰:۵۴ - شنبه

fine

it was very intresting for me... thanks a lot of MEMOL my new friend, she introduce you to me.

have good time Lisham!

لیشام: ممنون از توجه شما :)


MEMOL Email | لینک دایم | ۸۵/۱۱/۲۸ - ۱۰:۳۷ - شنبه

...

خيلي جالب بود
مخصوصا اون قسمت كريسمس و شب يلدا
دست اين آقاي اصغريان هم درد نكنه
اين سومين مطلبيه كه از ايشون تو بلاگ شما خوندم و برام خيلي جالب بود


فرزام URL | لینک دایم | ۸۵/۱۱/۲۸ - ۹:۰۲ - شنبه

نوشته خوبي بود.
1ـ مي‌دوني ايراني‌ها كه يه جور خصلت لج‌بازي و پوززني دارن! اين يه جاهايي هم مثبته. مثلاً يه زماني ما هيچ تعصبي روي خليج فارس نداشتيم. اما تا اومدن اسمشو كم كم تغيير بدن به خليج عرب اعتراض‌ها و ملي‌گرايي‌ها شروع شد. نتيجه‌اش هم خوب بود. همين اتفاق در مورد جزاير سه‌گانه و حالا يكي دو سالي هست كه در مورد ولنتياين. اين هر چند مسخره است اما تأثيرش مثبته... من خودم جزء مخالفان والنتاين هستم و تو هم اينو مي‌دوني. يه بار پارسال در موردش نوشتم. يه بار چند روز پيش به نوعي بهش اشاره كردم. تلاش خودم رو هم مي‌كنم تا از اين جو تعصب گرايانه و لج‌بازي و پوززني استفاده كنم...
2ـ باور دارم به اين كه سهل گرفتن در چنين چيزهايي مي‌شود همين كه امروز پركاربردترين لغت در دايره‌ي لغات روزمره ما «سلام» است كه عربي است. يك روزي اين اتفاق جايگزيني سلام با درود شروع شده و اين قدر همه سهل گرفته‌اند كه امروز شده جزء لغات ما. البته مي‌شود گفت اشكالي ندارد. هدف احوال‌پرسي است!! همين اتفاق كم كم در مورد اعياد ما هم افتاده. جشن‌هايي كه شايد بيش از عدد ماه‌ها در طول سال وجود داشته و البته با يك‌سري عزا و ... جايگزين شده. حالا مونده يه عيد، يه شب يلدا. باور كن اين طوري پيش بريم صد سال ديگه به جاي عيد، كريسمس رو جشن مي‌گيريم. اون موقع هم ايراني‌ها حتماً مي‌گن مهم نيست!! هدف جشن گرفتنه!!... تبريك گفتن!!... اي بابا. بگذريم. اين رشته سر دراز دارد...

لیشام: فرزام عزيز. خوب مي‌دوني كه من هم اصراري به ولنتاين ندارم و البته مخالفش هم نيستم چون به هر ترتيب وجود داره و بخشي از مردم ما ـ درست يا غلط ـ به رسميتش مي‌شناسنش. اعتراف مي‌كنم كه طي اين چند روز، با مطالبي كه اين ور و اون ور خوندم ـ به خصوص همين نوشته‌ي شما ـ تقريباً به اين تصميم نهايي رسيدم كه از اين به بعد، سپندارمذگان رو به جاي ولنتاين جشن بگيرم و به ديگران تبريك بگم :)
البته نكات ديگه‌اي هم در نظرم هست كه سر فرصت ـ شايد سال بعد ـ اگه زنده بودم، طرحش مي‌كنم ؛)


سانی URL | لینک دایم | ۸۵/۱۱/۲۸ - ۸:۵۱ - شنبه

به هر حال ما ایرانی هستیم وقتی خودمون داریم چرا غرب‌زدگی؟


Mehdi Saffarian لینک دایم | ۸۵/۱۱/۲۸ - ۷:۳۰ - شنبه

Hey, This is Mehdi Saffarian. Just want to say hello after a long time that I read this weblog! Also the facts in this texts was kind of shocking for me specially about the names of the months. They sounds correct and logica though.

لیشام: سلام مهدي عزيز و خوش‌حالم از اين كه بعد از سال‌ها به نوعي پيدات كردم :)



نام
ایمیل
وبسایت/وبلاگ http://
عنوان پیام
متن پیام
کد تصویر را وارد کنید

Google+ By Lisham Shahbazian